Herdruk en vertaling van Mearkes út ’e Wâlden van Dam Jaarsma

EASTERMAR/GORREDIJK

De Friese cultuurhistorie staat volop in belangstelling. Deze week verscheen bij uitgeverij Bornmeer in Gorredijk de tweede druk van het succesvolle sprookjesboek ‘Mearkes út ‘e Wâlden sammele troch Dam Jaarsma’. Tegelijkertijd verschijnt de Nederlandse vertaling.

De eerste Fryske uitgave van het boek verscheen in 2014 ter gelegenheid van het honderdste geboortejaar van Frysk schrijver, dichter en volksverhalenverzamelaar Dam Jaarsma. Het boek kwam tot stand in samenwerking met Tresoar en het Meertens Instituut. De eerste oplage was binnen enkele maanden uitverkocht. Vertaling Ook na het jubileumjaar 2014 bleef vraag komen naar het sprookjesboek, zowel van lezers die de verhalen graag in het oorspronkelijke Wâld-Frysk lezen als van lezers die de voorkeur geven aan Nederlands. De vertaling is tot stand gekomen dankzij steun van de provincie en het Nederlands letterenfonds. De redactie is van de hand van Jurjen van der Kooi, de vertaling van Anne Tjerk Popkema. De illustraties zijn van Peter Boersma & Hilda Groenesteyn. Het boek is bedoeld voor jong en oud. Het is geen wetenschappelijk uitgave (al wordt de tekst aan het eind wel verantwoord voor specialisten en geïnteresseerden) maar een lees- en voorleesboek, dat bovendien een postume hommage is aan Dam Jaarsma. Adam Aukes Jaarsma Adam Aukes Jaarsma werd op 29 juli 1914 geboren in Eastermar. Op de lagere school leerde Dam Fries schrijven van het “hoofd der school”. Dam was een goede leerling en kwam via een toelatingsexamen in de tweede klas van de Rijks-HBS in Drachten. Na de HBS volgde de studie Theologie in Groningen. Op verzoek van de Fryske Akademy ging Dam vanaf 1948 volksverhalen verzamelen uit de Fryske Wâlden. Hij verzamelde en publiceerde eerder ook al volksverhalen op eigen initiatief. Hij legde allerlei genres verhalen vast die in de mondelinge overlevering circuleerden: diersprookjes, wondersprookjes, legende- en novellesprookjes, dommeduivelverhaaltjes en grappige verhaaltjes. Jaarsma reisde zijn informanten af op de fiets, wat de prestatie des te groter maakt. Voor zijn werk kreeg hij speciaal de beschikking over een bandopnameapparaat, in de jaren vijftig van de vorige eeuw nog een zeldzaam stuk techniek. In 1963 werd hij beloond met de zilveren erepenning van de Fryske Akademy en in 1989 met de erepenning van de gemeente Tytsjerksteradiel. Meertens Instituut In 1965 kreeg Jaarsma het verzoek van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW) om ook te verzamelen voor het Meertens Instituut, het bureau voor Volkskunde van de KNAW. Twaalf jaar later waren van de 32.000 verhalen in de databank van het Meertens Instituut, verzameld uit heel Nederland, alleen al ruim 16.500 afkomstig van Dam Jaarsma. Stichting Dam Jaarsma brengt sinds 2014 het (cultuur-)historische en wetenschappelijke belang van het werk van Dam Jaarsma onder de aandacht van een breed publiek. De belangstelling voor volksverhalen is groot en groeit gestaag.

Auteur

Fokke Wester