Koperwerk gaat hele wereld over

Koperwerk gaat hele wereld over

Twijzelerheide Hij is nog één van de weinige koperslagers in Nederland. Tjipke van der Velde (68) uit Twijzelerheide is al zes jaar met pensioen, maar heeft het nog druk met het maken van koperwerk en de opdrachten komen uit de hele wereld via zijn website koperkunst.nl: van Spanje en Australië tot Israël en Argentinië. “Soms moet ik zelfs nog wel eens overwerken”, vertelt de Friese koperslager lachend. “Ik moest een poffertjesplaat op tijd klaar hebben die met de boot naar Peru ging.”

Ambachtsman Tjipke brengt veel tijd door in zijn werkplaats, die minutieus is ingericht met hamertjes, beiteltjes en ander gereedschap. In de kopersmederij hangt het werkmateriaal keurig gerangschikt aan de muren of is opgeborgen in laadjes. Het grotere gereedschap staat netjes op de werkbank of op vloer. “Ik moet alles wel goed opbergen, want ik werk met heel veel gereedschap en ik moet alles wel terug kunnen vinden als ik het nodig hebt”, legt de koperslager uit.

Hij loopt tussen alle spulletjes door en laat verschillende koperen werkstukken van zichzelf zien. De opdrachten, die voor het grootste deel online binnen komen, variëren van het maken van collectebussen voor draaiorgels en professionele poffertjespannen voor bakkers over de hele wereld tot oorijzers voor klederdracht, bierpullen voor een studentenvereniging in Delft, kroonluchters voor het Groningse Vindicat, oliekannetjes voor het Friese Woudagemaal , werk voor musea, keukenontwerpers, designers en ga zo maar door. “Ik heb het er smoordruk mee”, zegt Tjipke terwijl hij een collectebus van de werktafel pakt. “Ik maak op het moment verschillende collectebussen voor draaiorgels. Ik maak er in één jaar meer dan ik in mijn hele leven heb gemaakt.”

Gereedschap

Het specialistische gereedschap heeft de ambachtsman in de loop der jaren zelf bij elkaar verzameld. “Het meeste is origineel oud gereedschap wat soms wel 100 tot 200 jaar oud is. Ik ben al wel 25 jaar bezig met koper bewerken en heb in de loop der jaren alles bij elkaar gezocht. Zo ben ik eens benaderd door een oude vrouw uit Nieuwehorne. Haar vader was koperslager in Amsterdam geweest en hij had zelfs de burgemeester ketting nog gemaakt”, zegt Tjipke terwijl hij een klein beiteltje uit een lade haalt. “Dit beiteltjes is voor die ambtsketting van Amsterdam gebruikt. Verder zoek ik wel op rommelmarkten en marktplaats. Veel mensen weten vaak niet eens wat het is dat ze verkopen.”

Het wereldje van de koperslagers is maar klein in Nederland. Tjipke somt een paar plekken op in Nederland waar nog ambachtelijke kopersmeders wonen. “In België vind je er meer omdat ze daar veel oude kathedralen hebben waarvoor speciale spullen moeten worden gemaakt. Maar hier in het Noorden van Friesland vind je geen tweede koperslager. En ik maak alles zoveel mogelijk op de oude manier met hamer en aambeeld en zo weinig mogelijk met machines. Het oude ambacht wil ik zo goed mogelijk uitoefenen.”

Jeugd

Oorspronkelijk komt Tjipke uit Surhuizum en hij groeide op in een tijd ‘toen alles nog met de hand gebeurde’. “Al op jonge leeftijd was ik gefascineerd door ambachten en ik heb nog een brief van mezelf waar ik over een koperslager schrijf die ik had gezien op de Veluwe. Ik ben zelf ook in de metaalindustrie terecht gekomen, maar voor het grootste deel als tekenaar en werkvoorbereider. Naast mijn werk volgde ik wel cursussen in Nederland en België om meer over het vak van kopersmid te leren. In 2007 heb ik Kopersmederij Koperkunst opgestart en sinds zes jaar ben ik fulltime er mee bezig. En het werk komt voor 99 procent via mijn website binnen.”

Geduld is heel belangrijk als koperslager. “Het kost tijd om iets moois te maken. Het maken van het koperwerk is het mooiste. Het is een langzaam proces en daarbij geldt dat geduld een schone zaak is. Ik kan niet even snel tussen de aardappels en de pap iets in elkaar prutsen. Het is een echt ambacht en dat vergt tijd.”