Spreekbuis: Wijsheid en Biodiversiteit

SURHUISTERVEEN Deze keer in de Spreekbuis Douwe van Oosten (ChristenUnie).

De Okavango-delta in Botswana is een van de laatste plekken in Afrika waar olifanten hun eeuwenoude migratieroutes kunnen volgen; de Okavango is beroemd omdat het een moerasdelta is, die een gedeelte van het jaar vol water staat. In maart-april botst vochtige lucht uit de Atlantische Oceaan tegen het hooggebergte van Angola, het resultaat is een meestal overvloedige regenval.

Toch kan het nog maanden duren voordat het water de delta bereikt, soms is de snelheid van het water maar 1 km per dag. Maar als de delta vol water staat is het een waar paradijs voor de Afrikaanse dieren. Van alle kanten stroomt het wild naar de Okavango. Totdat het water “verdwijnt” in de Kalahari-woestijn, de delta droogt uit. De olifanten beginnen hun riskante en lange trektocht naar de Zambezi-rivier, dwars door de woestijn.

Olifantenkoe

De matriarch gaat voorop, vaak is de matriarch een 40-50 jaar oude olifantenkoe; zij heeft de gps-punten van de te nemen route in haar hoofd zitten. Zij heeft de kennis in huis om de kudde naar rust- en voederplaatsen te leiden, zij weet de plekken waar leeuwen het op hun kalveren hebben voorzien. Al die kennis gebruikt ze voor het leiden van de kudde naar plekken waar de olifanten kunnen overleven, de opvolgster van haar staat al klaar. Waarschijnlijk heeft de matriarch al voor de vijfde keer haar kiezen gewisseld, als deze kiezen zijn versleten zal ze niet meer kunnen eten.

Langzaam zal ze verzwakken, totdat ze uiteindelijk achterblijft en zal sterven. Maar de toekomst van de kudde is verzekerd in haar opvolgster, ik hoop dat ze nog eeuwenlang hun trektocht mogen maken. In Achtkarspelen hebben we het de laatste jaren vaak over biodiversiteit en duurzaamheid, maar we hebben een probleem en niet alleen in Achtkarspelen. Het levenstempo van de mens en het gebruik van de landbouwgronden is moordend, de vitaliteit van de gronden holt achteruit. Het watergebruik is uit de hand gelopen, de bodem droogt uit op sommige plekken.

Elzensingels

In dit deel van de aarde consumeren we zo intensief dat de biodiversiteit zwaar onder druk staat, daarom hebben we in Achtkarspelen regels die de elzensingels en dykswallen beschermen. Als een elzensingel wordt gekapt, dient deze elders opnieuw aangeplant te worden volgen vaste voorschriften. Op deze wijze proberen we de biodiversiteit in de gemeente Achtkarspelen te waarborgen.

Maar er is meer nodig: we hebben een routeplanning nodig die ons naar een duurzame toekomst leidt. We hebben geen matriarch die ons leidt naar een duurzame toekomst, het is vaak een vorm van vallen en opstaan. Dus de route zal vaak genoeg onderweg bijgesteld moeten worden, soms zullen we wanhopig worden, maar dan is er wijsheid nodig om het einddoel te bereiken. In een welvarend land als Nederland zal er meer geld beschikbaar moeten zijn voor het aanleggen van meer natuurgebieden. In dit geval kan de mens letterlijk op adem komen. We zullen ons minder moeten gedragen als een olifant in de porseleinkast.

Douwe van Oosten, ChristenUnie